Trồng rau ngót bằng cành là chọn cành già đã hoá gỗ, thân màu nâu, to cỡ chiếc đũa, cắt thành đoạn 20 đến 30 cm rồi cắm nghiêng vào đất ẩm, vùi khoảng một nửa đoạn. Sau 2 đến 3 tuần cành nảy chồi, khoảng 2 tháng là hái được lứa đầu. Một bụi rau ngót chăm tốt cho hái nhiều năm, chỉ cần đốn thấp định kỳ.
| Việc | Làm thế nào | Lỗi hay gặp |
|---|---|---|
| Chọn cành | Cành già, thân nâu, nhiều mắt, không sâu | Lấy cành non xanh, cắm xong thối |
| Cắt đoạn | 20 đến 30 cm, vết cắt vát chéo | Cắt dập vỏ, đoạn quá ngắn |
| Cắm | Nghiêng khoảng 45 độ, vùi một nửa | Cắm ngược chiều mắt |
| Giữ ẩm | Đất ẩm, không úng, che nắng gắt tuần đầu | Tưới đẫm liên tục làm thối gốc |
| Hái | Khi chồi cao 30 đến 40 cm | Hái hết lá, cây kiệt sức |
Thời vụ trồng rau ngót
Rau ngót ưa ấm và ẩm. Ở miền Bắc, thời gian đẹp để cắm cành là cuối xuân, khoảng tháng 2 đến tháng 4, khi trời ấm dần và có mưa phùn. Có thể trồng thêm vào khoảng tháng 8 đến tháng 9. Mùa đông rau ngót rụng bớt lá và gần như ngừng lớn, cắm cành lúc này rất chậm bén.
Ở miền Nam trồng quanh năm được. Nên tránh những tuần nắng gắt nhất mùa khô nếu không có lưới che.
Chọn cành giống
Cành giống quyết định phần lớn tỷ lệ sống.
- Lấy cành từ cây mẹ khoẻ, đã trồng trên 1 năm, không bị bệnh.
- Chọn đoạn thân dưới hoặc giữa, đã chuyển màu nâu xám, cứng tay.
- Đường kính khoảng 0,5 đến 1 cm, cỡ chiếc đũa trở lên.
- Trên đoạn cành có nhiều mắt (chỗ lá đã rụng để lại vết nhỏ). Mắt là nơi ra rễ và ra chồi.
- Bỏ phần ngọn non màu xanh. Phần này mềm, nhiều nước, cắm xuống đất ẩm dễ thối trước khi kịp ra rễ.
Nếu mua bó rau ngót ở chợ, phần thân già phía dưới vẫn dùng làm giống được, miễn là còn tươi, chưa héo khô vỏ.
Chuẩn bị đất và chỗ trồng
Rau ngót không kén đất, nhưng đất tơi, giàu mùn và thoát nước tốt thì ra lá nhiều hơn.
- Trồng luống ngoài vườn: cuốc đất sâu khoảng 20 cm, trộn phân chuồng đã hoai hoặc phân trùn quế, lên luống cao 15 đến 20 cm để mùa mưa không úng.
- Trồng thùng xốp hoặc chậu: chọn thùng sâu từ 25 cm, đục lỗ đáy. Trộn đất với phân hữu cơ hoai và ít xơ dừa hoặc trấu hun cho đất tơi.
- Nắng: rau ngót chịu được bóng râm một phần, nhưng có 4 đến 6 giờ nắng mỗi ngày thì lá dày và xanh hơn.
Các bước cắm cành
- Cắt đoạn. Dùng dao hoặc kéo sắc cắt cành thành từng đoạn 20 đến 30 cm. Vết cắt vát chéo, gọn, không dập vỏ. Đầu dưới vát để dễ cắm và tăng diện tích ra rễ.
- Nhận chiều cành. Mắt trên thân luôn hướng lên phía ngọn. Cắm ngược chiều thì cành rất khó sống. Nên đánh dấu đầu dưới ngay khi cắt để khỏi nhầm.
- Tưới ẩm đất trước. Đất ẩm đều nhưng không sũng nước.
- Cắm nghiêng. Cắm cành nghiêng khoảng 45 độ, vùi sâu chừng một nửa chiều dài đoạn cành, ít nhất 2 đến 3 mắt nằm dưới đất.
- Khoảng cách. Ngoài luống, hàng cách hàng khoảng 30 đến 40 cm, cây cách cây khoảng 15 đến 20 cm; có thể cắm 2 đến 3 cành một hốc cho bụi nhanh dày. Trong thùng xốp cỡ thường, cắm khoảng 6 đến 10 cành.
- Nén đất. Nén chặt đất quanh gốc cành để cành đứng vững và đất bám sát vỏ.
- Che và giữ ẩm. Tuần đầu che nắng gắt, phủ một lớp rơm hoặc lá khô trên mặt đất cho đỡ bay hơi.
Sau khoảng 2 đến 3 tuần, các mắt phía trên nhú chồi xanh. Đây là dấu hiệu cành đã sống. Cành nào sau 4 tuần vẫn không có chồi, vỏ nhăn hoặc đen thì nhổ bỏ, cắm cành khác bù vào.
Chăm sóc sau khi cắm
Tưới nước. Giai đoạn chưa ra rễ, giữ đất ẩm nhưng tưới vừa phải, 1 lần mỗi ngày là đủ nếu trời không quá nắng. Khi cây đã lên chồi khoẻ, tưới theo độ ẩm đất, mùa nắng 1 đến 2 lần mỗi ngày.
Bón phân. Khi chồi dài khoảng 10 cm, bắt đầu bón thúc bằng phân hữu cơ như phân trùn quế, phân gà hoai, rắc quanh gốc rồi tưới. Sau mỗi đợt hái lớn nên bổ sung một lần. Nếu dùng phân hoá học thì làm theo hướng dẫn trên bao, bón ít, và ngừng bón trước khi hái ít nhất 10 đến 15 ngày.
Làm cỏ. Giai đoạn đầu cỏ mọc rất nhanh và tranh dinh dưỡng với cành mới. Nhổ cỏ bằng tay, tránh làm lay gốc cành.
Cách hái và đốn để rau ra lá non đều
Khoảng 2 tháng sau khi cắm, chồi cao 30 đến 40 cm là hái lứa đầu. Bẻ hoặc cắt ngọn, chừa lại vài mắt trên mỗi cành để cây đâm nhánh mới. Không vuốt trụi lá dọc thân vì cây sẽ yếu đi nhanh.
Rau ngót để lâu không đốn sẽ cao vống, thân già, lá nhỏ và ít ngọn non. Cách giữ bụi đẹp:
- Giữ chiều cao bụi khoảng 40 đến 60 cm để dễ hái.
- Mỗi năm đốn đau một lần, thường vào cuối đông hoặc đầu xuân: cắt thấp toàn bụi, chừa lại gốc khoảng 10 đến 20 cm trên mặt đất. Sau đó bón phân hữu cơ và tưới đều, cây ra đợt chồi mới rất mạnh.
- Cành già cắt ra khi đốn chính là nguồn cành giống cho lứa trồng mới.
Sâu bệnh thường gặp
Rau ngót khá khoẻ. Ở vườn nhà hay gặp mấy vấn đề sau:
- Rệp và nhện đỏ vào mùa khô, làm lá non xoăn, có chấm vàng. Xịt nước mạnh vào mặt dưới lá, cắt bỏ ngọn bị nặng.
- Bệnh gỉ sắt, đốm lá mùa mưa ẩm, lá có đốm nâu hoặc vàng. Tỉa thưa bụi cho thoáng, cắt bỏ lá bệnh, tránh tưới lên lá buổi chiều.
- Sâu ăn lá như sâu xanh. Bắt bằng tay buổi sáng sớm.
Hạn chế dùng thuốc vì rau ngót hái liên tục. Nếu bất đắc dĩ phải dùng, chọn thuốc sinh học có đăng ký cho rau, đọc kỹ nhãn và chờ đủ thời gian cách ly ghi trên bao bì mới hái.
Câu hỏi thường gặp
Cách trồng rau ngót bằng hạt có được không?
Rau ngót có ra hoa và quả nhỏ, về lý thuyết gieo hạt được, nhưng hạt khó kiếm, nảy mầm chậm và cây lâu cho thu hoạch. Người trồng rau ở nhà gần như đều trồng bằng cành vì nhanh và chắc sống hơn.
Cách trồng rau ngót bằng thân khác gì bằng cành?
Hai cách gọi này là một. "Thân" hay "cành" đều chỉ đoạn thân già đã hoá gỗ dùng để giâm. Điều cần nhớ là chọn đoạn già, màu nâu, nhiều mắt và cắm đúng chiều.
Cắm cành rau ngót bao lâu thì ra rễ?
Thường sau khoảng 2 đến 3 tuần cành nhú chồi, lúc này rễ cũng đã bắt đầu hình thành. Trời lạnh hoặc đất quá khô thì chậm hơn. Không nên nhổ cành lên xem rễ vì dễ làm đứt rễ non.
Rau ngót trồng trong thùng xốp có được không?
Được, chọn thùng sâu từ 25 cm, đất tơi có phân hữu cơ và lỗ thoát nước. Rau trồng thùng cần tưới đều hơn trồng đất và nên đốn thấp thường xuyên để bụi không quá cao so với thùng.