Trồng rau trong thùng xốp gồm bốn việc chính: chọn thùng sâu 20 đến 30 cm và đục lỗ thoát nước ở đáy, trộn đất tơi có phân hữu cơ hoai và xơ dừa, đặt thùng ở chỗ có ít nhất 4 đến 6 giờ nắng, rồi tưới đều vào sáng sớm và chiều mát. Người mới nên bắt đầu với rau cải, mồng tơi, rau muống, hành lá vì dễ lên và nhanh thu.
| Loại rau | Độ sâu thùng tối thiểu | Thời gian đến lứa đầu (tham khảo) | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Cải xanh, cải ngọt | 15 đến 20 cm | Khoảng 25 đến 35 ngày | Dễ nhất, gieo thẳng |
| Rau muống | 20 cm | Khoảng 25 đến 30 ngày | Cần nhiều nước, cắt nhiều lứa |
| Mồng tơi | 20 đến 25 cm | Khoảng 30 đến 40 ngày | Ưa nóng, nên có giàn nhỏ |
| Xà lách | 15 đến 20 cm | Khoảng 40 đến 50 ngày | Ưa mát, dễ đắng khi quá nóng |
| Hành lá | 15 cm | Khoảng 20 đến 30 ngày | Trồng từ củ, cắt nhiều lần |
| Rau ngót | 25 cm trở lên | Khoảng 2 tháng | Trồng cành, hái nhiều năm |
Chọn thùng xốp
Thùng xốp đựng hoa quả nhập khẩu bán lại ở chợ là loại nhiều người dùng. Nên chọn:
- Thùng dày, còn nguyên vẹn, không nứt vỡ.
- Chiều sâu từ 20 cm trở lên cho rau ăn lá. Rau có rễ sâu hơn như rau ngót, cà chua cần thùng sâu hơn.
- Rửa sạch thùng trước khi dùng, nhất là thùng từng đựng hải sản.
Thùng trắng phản nắng, giữ đất mát hơn chậu nhựa đen trên sân thượng. Thùng xốp nhẹ nên dễ di chuyển khi cần tránh nắng gắt hay mưa to.
Đục lỗ và lót đáy
Đây là bước người mới hay bỏ qua, và cũng là nguyên nhân chính làm rau thối gốc vào mùa mưa.
- Lật ngược thùng, dùng que sắt nung nóng hoặc mũi dao nhọn đục 6 đến 10 lỗ ở đáy, mỗi lỗ cỡ đầu ngón tay. Có thể đục thêm vài lỗ ở thành thùng, sát đáy.
- Lót một lớp mỏng khoảng 2 đến 3 cm dưới cùng bằng sỏi nhỏ, mảnh xốp vụn hoặc vỏ dừa băm. Lớp này giúp nước thoát nhanh và không làm tắc lỗ.
- Kê thùng lên hai viên gạch hoặc giá để đáy thùng không nằm sát sàn. Nước thoát ra ngoài được, và sàn sân thượng không bị ố.
Trộn đất cho thùng xốp
Đất trong thùng cần ba thứ: tơi xốp, giữ ẩm vừa phải và đủ dinh dưỡng. Đất ruộng hay đất sét nguyên chất tưới vài lần sẽ bí chặt, rễ rau khó thở.
Một công thức phổ biến cho vườn nhà, tính theo thể tích:
- Khoảng 5 phần đất thịt nhẹ hoặc đất sạch mua bao.
- Khoảng 3 phần phân hữu cơ đã hoai: phân trùn quế, phân bò hoặc phân gà đã ủ kỹ.
- Khoảng 2 phần xơ dừa đã xử lý hoặc trấu hun để đất tơi và giữ ẩm.
Tỷ lệ này điều chỉnh được. Đất nặng thì thêm xơ dừa, trấu. Đất đã là loại "đất sạch trồng rau" đóng bao thì chỉ cần trộn thêm phân hữu cơ. Phân chuồng tươi chưa ủ không dùng được vì nóng rễ, có mầm bệnh và trứng giòi.
Đổ đất cách miệng thùng khoảng 3 đến 5 cm để khi tưới nước không tràn ra ngoài. Tưới ẩm đất, để 2 đến 3 ngày cho đất ổn định rồi mới gieo.
Chọn chỗ đặt thùng
Rau ăn lá cần ít nhất 4 đến 6 giờ nắng mỗi ngày. Nắng buổi sáng tốt hơn nắng chiều.
- Sân thượng: nắng nhiều nhưng mùa hè rất nóng. Căng lưới che nắng loại cản khoảng 30 đến 50% ánh sáng vào giữa trưa.
- Ban công chung cư: thường chỉ có nắng một buổi. Chọn rau chịu bóng tốt hơn như rau ngót, rau thơm, hành, mồng tơi; xếp thùng sát lan can phía có nắng.
- Sân nhà: tránh chỗ nước mưa từ mái đổ thẳng xuống làm dập rau và trôi đất.
Gieo trồng và tưới
- Gieo hạt: tưới ẩm đất, rải hạt, phủ đất mỏng bằng khoảng hai lần đường kính hạt. Hạt nhỏ như cải, xà lách chỉ cần phủ rất mỏng.
- Trồng cây con: đào hốc, đặt bầu cây, lấp đất, nén nhẹ, tưới đẫm. Trồng vào buổi chiều mát để cây đỡ héo.
- Tưới: thùng xốp nông nên khô nhanh hơn đất vườn. Mùa nắng tưới 2 lần mỗi ngày, sáng sớm và chiều mát; mùa mát 1 lần. Thử bằng cách ấn ngón tay xuống đất khoảng 2 cm, thấy khô thì tưới.
- Phủ mặt đất: rải một lớp rơm, lá khô hoặc xơ dừa mỏng quanh gốc rau để giữ ẩm và giảm đất bị đóng váng khi tưới.
Bón phân
Rau ăn lá cần đạm để ra lá. Thùng xốp ít đất nên dinh dưỡng cạn nhanh.
- Khoảng 7 đến 10 ngày một lần, rắc thêm một lớp mỏng phân trùn quế hoặc phân hữu cơ quanh gốc rồi tưới.
- Có thể tưới nước phân ủ từ vỏ rau củ, pha thật loãng.
- Nếu dùng phân hoá học, đọc hướng dẫn trên bao, bón ít và ngừng trước khi thu hoạch ít nhất 10 đến 15 ngày.
Dùng thùng qua nhiều vụ
Sau mỗi vụ, nhổ sạch gốc rễ cũ, xới đất, phơi nắng vài ngày. Trộn thêm phân hữu cơ và ít xơ dừa rồi trồng tiếp. Nên đổi loại rau giữa các vụ, ví dụ vụ trước cải thì vụ sau trồng rau muống hoặc mồng tơi, để giảm sâu bệnh tích tụ trong đất. Khoảng một đến hai năm, khi đất đã bạc màu và chai, thay phần lớn đất mới.
Thùng xốp dùng lâu dưới nắng sẽ giòn và vỡ vụn. Khi thấy thành thùng mủn, nên thay thùng mới để hạt xốp không lẫn vào đất.
Câu hỏi thường gặp
Cách trồng rau ở ban công chung cư có khác sân thượng không?
Ban công ít nắng hơn và có gió mạnh ở tầng cao. Nên chọn rau chịu bóng một phần, dùng thùng nhỏ gọn, kê trên khay hứng nước để không nhỏ nước xuống tầng dưới. Buộc giàn chắc nếu trồng rau leo.
Cách trồng rau vào mùa mưa trong thùng xốp thế nào?
Mùa mưa cần lỗ thoát nước thông, thùng kê cao và đất có nhiều xơ dừa, trấu cho thoát nước. Khi mưa to kéo dài, che nilon trên cao hoặc dời thùng vào chỗ có mái. Chọn rau chịu mưa như rau muống, mồng tơi, rau ngót.
Cách trồng rau sân thượng mùa hè để rau không bị héo?
Căng lưới che nắng giữa trưa, tưới 2 lần mỗi ngày, phủ rơm mặt đất và kê thùng cách sàn bê tông. Chọn rau ưa nóng như rau muống, mồng tơi, rau dền; xà lách và cải cúc để dành cho mùa mát.
Cách trồng rau bằng chai nhựa có thay được thùng xốp không?
Chai nhựa cắt đôi trồng được hành, rau thơm, rau mầm vì cần ít đất. Rau lấy lá nhiều lứa như rau muống, mồng tơi thì thùng xốp hoặc chậu lớn cho năng suất cao hơn và đỡ phải tưới liên tục.