Dưa leo gieo thẳng hạt vào thùng hoặc luống là được, không cần ươm. Hạt mọc sau 3 đến 5 ngày, cây ra tua cuốn thì làm giàn, và sau khoảng 35 đến 45 ngày kể từ khi gieo đã bắt đầu có quả hái. Cây cần nắng ít nhất 6 tiếng, đất tơi thoát nước và tưới đều mỗi ngày.
| Mục | Con số nên nhớ |
|---|---|
| Nhiệt độ hợp | Khoảng 20 đến 30 độ C |
| Hạt mọc | 3 đến 5 ngày |
| Làm giàn | Khi cây có 4 đến 5 lá thật, bắt đầu ra tua |
| Khoảng cách | Cây cách cây 30 đến 40 cm; thùng xốp 2 cây |
| Quả đầu | Khoảng 35 đến 45 ngày sau gieo |
| Thời gian hái | Kéo dài 3 đến 5 tuần nếu hái đều |
Thời vụ theo miền
Theo tài liệu kỹ thuật của Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Ninh Bình, dưa chuột ở miền Bắc có hai vụ chính: vụ xuân hè gieo từ tháng 2 đến đầu tháng 4, và vụ thu đông gieo tháng 9 đến tháng 10. Mùa hè nắng nóng vẫn trồng được nhưng cây mau tàn, quả đắng hơn. Giữa mùa đông khi rét dưới 15 độ C, hạt khó mọc và cây gần như đứng.
Ở miền Nam, dưa leo trồng được quanh năm. Mùa khô dễ trồng nhất vì ít bệnh, chỉ cần tưới đủ. Mùa mưa nên có mái che hoặc chọn chỗ thoát nước thật tốt.
Chọn giống
- Dưa leo ta (dưa chuột ta): quả ngắn, giòn, thơm, cây khoẻ.
- Dưa leo lai F1: quả dài đều, năng suất cao, nhiều giống cho hoa cái sớm.
- Dưa leo baby (dưa chuột bao tử): quả nhỏ, hái sớm, hợp ăn sống.
Ở vườn nhà nên chọn hạt giống lai có ghi "chịu nhiệt" nếu trồng mùa nóng, hoặc "kháng sương mai" nếu vùng bạn hay ẩm.
Chuẩn bị chỗ trồng
- Thùng xốp: dài khoảng 60 cm, sâu 25 cm trở lên, đục lỗ đáy. Trồng 2 cây mỗi thùng.
- Chậu tròn: đường kính 30 cm trở lên, một cây mỗi chậu.
- Luống đất: rộng khoảng 1 m, cao 20 đến 25 cm, trồng hai hàng, cây cách cây 30 đến 40 cm.
Đất trộn từ đất thịt, phân hữu cơ hoai và xơ dừa hoặc trấu để tơi. Rễ dưa leo ăn nông, không chịu úng, nên đất thoát nước là điều quan trọng nhất.
Gieo hạt từng bước
- Ngâm hạt trong nước ấm (khoảng hai phần sôi, ba phần lạnh) 3 đến 4 tiếng, vớt ra ủ trong khăn ẩm đến khi hạt nứt nanh. Có thể gieo khô nếu đất đủ ẩm.
- Tưới ẩm đất trước khi gieo. Mỗi hốc gieo 2 hạt, sâu khoảng 1 đến 2 cm, đầu nhú rễ hướng xuống.
- Lấp đất mịn, phủ một lớp rơm mỏng hoặc lưới để chim và kiến không bới hạt.
- Cây có 2 đến 3 lá thật thì tỉa bỏ cây yếu, mỗi hốc giữ 1 cây.
Làm giàn
Dưa leo bò đất thì quả cong, dễ thối và bệnh. Làm giàn giúp quả thẳng, dễ hái.
- Giàn chữ A bằng tre hoặc cọc sắt, cao 1,5 đến 1,8 m, căng lưới ô 15 đến 20 cm. Hai thùng xốp đặt hai bên chân giàn là gọn nhất.
- Giàn đứng dựa tường hoặc lan can: căng lưới nhựa thẳng đứng, neo chắc.
- Khi cây có tua cuốn đầu tiên, dẫn ngọn vào lưới. Những ngày đầu phải dẫn tay vài lần, sau đó cây tự bám.
Tỉa nhánh, bấm ngọn
- Ngắt bỏ các nhánh và hoa mọc ở 4 đến 5 đốt đầu tính từ gốc để cây dồn sức lên thân.
- Từ đốt thứ 6 trở lên, để nhánh ra tự nhiên. Nhánh bên thường mang nhiều hoa cái.
- Khi ngọn chạm đỉnh giàn thì bấm ngọn để cây ra nhánh mới.
- Tỉa lá già vàng ở gốc cho thoáng.
Hoa đực, hoa cái và đậu quả
Dưa leo có hoa đực và hoa cái riêng trên cùng cây. Hoa cái có quả non nhỏ ngay sau cánh hoa, hoa đực chỉ có cuống mảnh. Đợt hoa đầu thường toàn hoa đực, đó là chuyện bình thường, vài ngày sau hoa cái sẽ ra.
Trên sân thượng ít ong, quả non vàng rồi héo là dấu hiệu thiếu thụ phấn. Bạn ngắt một hoa đực vừa nở vào buổi sáng, bỏ cánh, chạm nhị vào đầu nhuỵ hoa cái. Một hoa đực dùng được cho 2 đến 3 hoa cái. Nhiều giống lai hiện nay tự đậu quả không cần thụ phấn, trên bao hạt thường ghi rõ.
Tưới và bón
- Tưới mỗi ngày vào sáng sớm, trời nắng gắt ở thùng xốp có thể tưới thêm chiều mát. Tưới vào gốc, tránh tưới lên lá lúc chiều tối vì lá ướt qua đêm dễ sinh bệnh.
- Thiếu nước khi đang nuôi quả làm quả đắng, cong và teo đầu.
- Bón thúc lần đầu khi cây có 3 đến 4 lá thật, lần hai khi bắt đầu leo giàn, sau đó 7 đến 10 ngày một lần lượng nhỏ trong giai đoạn ra quả. Dùng phân hữu cơ hoai, nước ngâm phân trùn quế pha loãng, hoặc phân NPK loại cân đối theo hướng dẫn trên bao. Giai đoạn nuôi quả nên tăng kali.
Sâu bệnh, nói ngắn
Dưa leo hay gặp bọ trĩ, rệp, bọ dưa ăn lá, bệnh sương mai và phấn trắng khi trời ẩm. Giàn thoáng, tưới gốc, ngắt bỏ lá bệnh sớm là việc làm trước. Nếu dùng thuốc bảo vệ thực vật, chọn loại được đăng ký cho dưa chuột, đọc kỹ nhãn và chờ đủ thời gian cách ly. Dưa leo hái liên tục mỗi ngày nên cần đặc biệt lưu ý điểm này.
Thu hoạch
Tài liệu của Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Ninh Bình nêu thời điểm thu hoạch khoảng 30 đến 40 ngày sau gieo, khi quả dài 10 đến 15 cm, vỏ xanh mịn. Với giống quả to, quả được khoảng 7 đến 10 ngày tuổi tính từ khi hoa nở là hái. Dưa chuột bao tử hái khi quả mới 2 đến 3 ngày tuổi.
Hái vào sáng sớm, dùng kéo cắt cuống, không giật làm dập dây. Hái cách ngày một lần. Để quả già trên cây làm cây ngừng ra hoa cái và mau tàn.
Câu hỏi thường gặp
Trồng dưa leo trong thùng xốp được không?
Được. Thùng dài khoảng 60 cm, sâu từ 25 cm, trồng 2 cây và làm giàn cao 1,5 m trở lên. Thùng xốp khô nhanh nên phải tưới mỗi ngày, trời nắng tưới hai lần.
Dưa leo trồng bao lâu thì có quả?
Thường khoảng 35 đến 45 ngày sau khi gieo hạt là hái lứa đầu. Mùa lạnh có thể lâu hơn một tuần.
Vì sao dưa leo ra hoa mà không có quả?
Đợt đầu cây ra toàn hoa đực nên chưa có quả. Nếu đã có hoa cái mà quả non vàng rụng thì thường do thiếu thụ phấn, thiếu nước hoặc thiếu nắng. Thụ phấn tay vào buổi sáng giúp đậu quả rõ rệt.
Vì sao quả dưa leo bị đắng?
Quả đắng thường gặp khi cây bị hạn, nóng quá hoặc tưới thất thường. Giữ đất ẩm đều và phủ gốc giúp giảm tình trạng này. Phần đắng thường tập trung ở đầu cuống.