Bầu bí cần nhiều phân hữu cơ bón lót, sau đó bón thúc 3–4 lần theo giai đoạn: đạm nhẹ khi cây bắt đầu bò dây, chuyển sang phân có lân và kali cao khi thấy hoa cái, và kali là chính trong thời gian nuôi trái. Bón đạm nhiều sau khi cây đã ra hoa làm giàn tốt lá mà ít trái. Cách này dùng chung cho bầu, bí đỏ, bí xanh, mướp, khổ qua và dưa leo.
| Giai đoạn | Dấu hiệu nhận biết | Phân nên dùng | Mục đích |
|---|---|---|---|
| Trước khi trồng | Làm đất, đào hố | Phân chuồng hoai, phân trùn quế, thêm lân | Nền dinh dưỡng cho cả vụ |
| Cây con | 3–5 lá thật | Phân hữu cơ nước pha loãng | Ra rễ, ra lá |
| Bò dây | Cây ra tua cuốn, bắt đầu leo | NPK cân đối hoặc hơi nhiều đạm | Dây khoẻ, phủ giàn |
| Ra hoa cái | Thấy hoa có bầu trái nhỏ ở cuống | NPK lân và kali cao | Đậu trái, giảm rụng hoa |
| Nuôi trái | Trái lớn dần | NPK kali cao, phân hữu cơ | Trái to, chắc, ngọt |
Vì sao bầu bí ăn phân mạnh
Bầu bí lớn rất nhanh. Một cây bí đỏ có thể phủ vài mét vuông giàn chỉ sau một tháng, lại nuôi nhiều trái cùng lúc. Cây cần đủ đạm để ra dây và lá, nhưng khi vào giai đoạn ra hoa thì kali và lân mới quyết định số trái đậu và độ lớn của trái.
Hướng dẫn trồng dưa leo của Đại học bang Utah (USU Extension) khuyên bón thúc đạm khi dây bắt đầu bò, rồi tưới cho phân tan. Tài liệu về bí ngòi của Đại học Maryland (UMD Extension) khuyên bón thúc khi hoa cái bắt đầu xuất hiện. Hai mốc này cũng là hai lần bón thúc quan trọng nhất ở vườn nhà.
Bón lót trước khi trồng
- Đào hố rộng và sâu khoảng 40–50 cm, hoặc dùng thùng xốp, bao trồng có dung tích từ 30–40 lít trở lên cho mỗi gốc.
- Trộn phân chuồng hoai hoặc phân trùn quế với đất. Với thùng trồng, tỷ lệ khoảng 1 phần phân với 2–3 phần đất là mức nhiều người dùng.
- Có thể thêm một nắm nhỏ phân lân hoặc NPK có lân cao vào đáy hố, theo lượng ghi trên bao.
- Lấp một lớp đất sạch lên trên để rễ cây con không chạm trực tiếp vào phân.
- Tưới ẩm, chờ 5–7 ngày rồi mới trồng.
Đất chua làm bầu bí hay vàng lá và thối trái non. Nếu đất có độ pH thấp, rải vôi bột hoặc dolomite trước khi trồng khoảng hai tuần.
Lịch bón thúc
- Cây có 3–5 lá thật: tưới phân hữu cơ nước, đạm cá hoặc phân trùn quế hoà nước. Không dùng urê lúc này vì rễ còn non.
- Cây ra tua cuốn, bắt đầu leo giàn: bón NPK cân đối hoặc hơi thiên đạm. Rải cách gốc một gang tay, xới nhẹ, lấp đất và tưới. Với thùng trồng thì hoà nước tưới theo đúng nồng độ trên bao.
- Thấy hoa cái đầu tiên: chuyển sang NPK có lân và kali cao. Ngưng loại phân nhiều đạm.
- Trái đang lớn: bón NPK kali cao 10–15 ngày một lần, kèm một lớp phân hữu cơ rải mặt. Bí đỏ, bầu cho nhiều lứa trái thì tiếp tục bón sau mỗi đợt thu.
Lượng bón mỗi lần phụ thuộc hàm lượng phân và kích thước giàn. Vườn nhà nên bón ở mức thấp theo hướng dẫn in trên bao, chia nhỏ ra nhiều lần.
Cây nhiều lá ít trái, phải làm sao
Đây là lỗi hay gặp nhất khi trồng bầu bí ở nhà.
- Thừa đạm: lá to bất thường, xanh đậm, dây mập nhưng hoa cái ít. Ngưng phân đạm, chuyển sang phân kali cao, bấm bớt ngọn và dây phụ.
- Thiếu nắng: giàn dưới 6 giờ nắng mỗi ngày thường ra hoa ít và rụng trái non.
- Thiếu côn trùng thụ phấn: trên sân thượng cao ít ong, hoa cái nở rồi héo, trái non vàng và rụng. Nên thụ phấn bằng cách ngắt hoa đực, chạm nhuỵ vào hoa cái vào buổi sáng khi hoa vừa nở.
- Nóng quá hoặc thiếu nước: cây rụng hoa hàng loạt. Tưới đủ vào sáng sớm, phủ gốc giữ ẩm.
Dấu hiệu bón thiếu hoặc bón sai
- Lá già vàng đều, cây còi, dây mảnh: thiếu đạm.
- Mép lá già cháy vàng rồi nâu, trái nhỏ, nhạt: có thể thiếu kali.
- Lá vàng giữa các gân, gân còn xanh: có thể thiếu magie.
- Đít trái non thâm đen rồi thối: hay liên quan đến thiếu canxi và tưới không đều.
- Lá héo đột ngột sau khi bón, mép lá cháy: bón quá đậm hoặc rải phân sát gốc lúc đất khô. Tưới đẫm nước để rửa bớt phân.
Nếu lá có đốm phấn trắng, mặt dưới lá có lớp mốc hoặc có bọ, đó là sâu bệnh, không phải thiếu phân.
Câu hỏi thường gặp
Phân bón cho khổ qua dùng loại gì?
Khổ qua bón giống các loại bầu bí khác. Bón lót phân hữu cơ, bón thúc NPK cân đối khi cây leo giàn và chuyển sang phân kali cao khi ra hoa và đậu trái. Khổ qua cho trái liên tục nên cần bón lại sau mỗi đợt hái.
Phân bón cho bí đỏ thế nào để nhiều trái?
Giảm đạm ngay khi thấy hoa cái, dùng phân lân và kali cao, bấm ngọn để cây ra nhánh cấp hai vì bí đỏ hay ra hoa cái trên nhánh. Thụ phấn thủ công vào buổi sáng nếu vườn ít ong.
Phân bón cho dưa leo có giống bầu bí không?
Dưa leo cùng họ bầu bí nên nguyên tắc bón giống nhau. Dưa leo lứa ngắn và ra trái nhanh hơn, nên lần bón thúc đạm chỉ cần một lần khi cây bắt đầu leo, sau đó chuyển sang kali cao.
Phân bón cho dưa hấu trồng ở nhà nên bón khi nào?
Bón lót nhiều phân hữu cơ, bón thúc nhẹ khi dây bò và bón phân kali khi trái bằng nắm tay. Giai đoạn trái gần chín nên giảm nước và ngưng đạm để trái ngọt, ít nứt.